EMOCJE A STOSUNEK DO RZECZYWISTOŚCI

Wobec braku obszerniejszych systematycznych studiów nad organizacją świadomej reprezentacji emocji twier­dzenia, które na ten temat możemy sformułować, będą nader ogólnikowe. Sprowadzać się będą do kilku następu­jących:   proces emocjonalny znajduje odzwierciedlenie w świadomości;reprezentowane w świadomości emocje tworzą system;emocje reprezentowane są w świadomości jako zja­wiska jakościowo różniące się między sobą;  emocje różne jakościowo pozostają we wzajemnych związkach, przy czym sposób grupowania emocji odpowia­da głównym ich wymiarom (są one grupowane według znaku i poziomu aktywacji); emocje o tych samych cechach jakościowych mogą występować w różnych formach i „odcieniach” (por czyn­niki Nowlisa, s, 260).Każda czynność podejmowana przez człowieka jest ak­tem ustosunkowania się, stanowi wejście w określony stosunek z rzeczywistością. Wszystkie przedmioty pozo­stają w jakichś obiektywnych stosunkach wzajemnych, przedmioty żywe mogą aktywnie organizować stosunki z rzeczywistością, czyli ustosunkowywać się. Ludzie zaś mogą organizować swoje stosunki w sposób zamierzony, celowy, czyli ustosunkowywać się świadomie. Tak więc,’ mówiąc o ustosunkowywaniu się, mamy na myśli „orga­nizowanie stosunków” z określonym obszarem rzeczywi­stości.  Ustosunkowanie ludzkie może mieć charakter jawny, czynny, lub ukryty, symboliczny. Ta pierwsza forma usto­sunkowania się występuje zawsze wtedy, gdy człowiek podejmuje jakiekolwiek działania rzeczywiste, druga na­tomiast wtedy, gdy działania mają charakter symbolicz­ny dokonują się w myślach, w wyobraźni, w samych tylko procesach regulacji.